व्यक्ति वा परिवारको नाममा कति जग्गा राख्‍न पाइन्छ ? यस्तो छ भूमि सम्बन्धि ऐनमा व्यवस्था

काठमाडौं । आफुसँग टन्‍न पैसा छ भन्दैमा धेरै जग्गा जमिन जोडेर राख्‍न पाइँदैन । भूमि सम्बन्धी ऐनले कुनै पनि व्यक्ति वा उसको परिवारले राख्‍न पाउने जग्गाको अधिकतम हदबन्दी तोकिदिएको छ । कसैले व्यापार व्यवसाय गर्नका लागि सरकारको स्वीकृति लिएर हदबन्दी भन्दा बढी जग्गा किनेर राख्‍न पाउने व्यवस्था छ । तर, जुन प्रयोजनका लागि हदबन्दी भन्दा बढी जग्गा लिइएको हो त्यो भन्दा फरक प्रयोजनमा जग्गा जमिन प्रयोग गर्न भने पाइँदैन । ऐनमा व्यापार व्यवसायको प्रकृति अनुसार हदबन्दीभन्दा बढी राख्‍न पाउने जग्गाको पनि सिमा तोकिदिएको छ ।

भूमि सम्बन्धि ऐन, २०२१ को आठौं संशोधन अनुसार कुनै पनि व्यक्ति वा निजको परिवारले जग्गावालाको हैसियतले १० विगाहामा नबढ्ने गरी जग्गा राख्‍न पाइउने व्यवस्था गरेको छ । भूमि सम्बन्धी ऐनमा तराई, काठमाडौं उपत्यका र पहाडी तथा हिमाली भेगमा व्यक्ति वा परिवारको नाममा राख्‍न पाउने जग्गा हदबन्धी सिमा फरक फरक तोकेको छ । तराईमा सबैभन्दा बढी, पहाडी भेगमा त्यसभन्दा कम र काठमाडौं उपत्यकामा सबैभन्दा कम जग्गा राख्‍न पाउने व्यवस्था छ ।

भूमि सम्बन्धि ऐन अनुसार भित्री मधेश र तराई क्षेत्रमा अधिकतम १० बिगाहासम्म जग्गा जमिन राख्‍न पाइन्छ । यस्तै, काठमाडौं उपत्यकामा २५ रोपनी र काठमाडौं उपत्यका बाहेक सम्पूर्ण पहाडी क्षेत्रमा ७० रोपनी जग्गा राख्‍न पाउने व्यवस्था छ । 

तर, कुनै व्यक्ति वा उसको परिवारले घरबारीको निमिक्त भित्री मधेश र तराई क्षेत्रमा १ बिगाहा, काठमाडौं उपत्यकामा र उपत्यका बाहिरको पहाडी क्षेत्रमा ५/५ रोपनी जग्गा थप गरी राख्‍न पाउने व्यवस्था ऐनमा गरिएको छ ।